Koja je najčešća veličina sača?

Za porodicu je najčešći sač prečnika 35 do 40 cm. Manje domaćinstvo bira 30 cm, a za veće količine i ugostiteljstvo prave se sačevi od 45 do 50 cm.

Da li je veći sač bolji?

Ne nužno. Veći sač ima više gline za zagrevanje, traži više žara i teži je. Bira se prema najvećem komadu koji zaista pečete i prema mestu na kojem stoji, a ne prema najvećem prečniku.

Da li je crepulja iste veličine kao sač?

Ne. Crepulja je po pravilu manja od sača koji je pokriva, jer sač mora da je natkrili. Prečnik oba treba proveriti kod radionice.

Kako da izmerim rernu za sač?

Izmerite unutrašnju širinu, dubinu i visinu rerne, pa ih uporedite sa prečnikom i visinom sača zajedno sa crepuljom. Posuda ne sme da dodiruje grejač ni zidove, jer se tačka dodira zagreva mnogo brže od ostatka.

Koji sač izabrati — veličina, težina i prostor za pečenje

Sač se bira prema tri stvari: koliko hrane pečete odjednom, gde ga postavljate i koliko možete da podignete. Za porodicu je uobičajena veličina od 35 do 40 cm, 30 cm je za manje porcije, a 45 do 50 cm za veće količine i ugostiteljstvo. Prečnik je samo polovina odgovora — druga polovina je visina svoda i mesto na kojem se peče.

Tri veličine i za šta su

30 cm — manje porcije i manja domaćinstva. Manje gline znači da se lakše diže i brže zagreva
35–40 cm — najčešća veličina za porodicu. Ako ne znate koju da uzmete, ovde je razumno početi
45–50 cm — veće količine, okupljanja i ugostiteljstvo. Traži više žara, više mesta i dve čvrste ruke

Prvo izmerite mesto, pa tek onda posuđe

Sač se ne bira po katalogu nego po mestu na kojem će stajati. Na ognjištu ili otvorenoj vatri mora da ostane prostora da se žar nagrne i preko svoda i oko ivice; sač koji popuni celo ognjište nema gde da primi žar.

U rerni se meri više nego što se očekuje. Uz prečnik računa se i visina svoda, jer sač stoji preko crepulje, a zajedno moraju da stanu ispod gornjeg grejača. Posuda ne sme da dodiruje grejač ni zidove: tačka dodira se greje mnogo brže od ostatka, a to je upravo ono što lomi zemljanu posudu. Izmerite unutrašnju širinu, dubinu i visinu rerne, pa kod radionice pitajte ne samo za prečnik nego i za visinu. Da li sač uopšte ima smisla u rerni, objašnjava poređenje sača i rerne.

Sač i crepulja se biraju kao par

Sač je poklopac koji se spušta preko crepulje, pa mora da je natkrili — crepulja je po pravilu manja od sača. Zato ne treba birati jedan prečnik pa pogađati drugi: radionicu treba pitati za oba, i za sač i za crepulju koja mu odgovara.

Veći nije uvek bolji

Veći sač ima više gline koju treba zagrejati: traži više žara, duže se zagreva i teži je. Ko peče uglavnom za manji broj ljudi neće dobiti bolje pečenje od sača od 50 cm nego od onog od 40 — dobiće samo teži predmet i veću potrošnju drva. Pametnije je birati prema najvećem komadu koji zaista planirate da pečete, cela pogača ili veći komad mesa, nego prema onom koji zamišljate jednom godišnje.

Težina i rukovanje

Zemljani sač je krhak, pa se težina računa dvaput: pri podizanju i pri spuštanju. Hladan sač od 45 do 50 cm podiže se obema rukama, a vreo se dodiruje samo alatom. Ako sač često pomerate ili nosite, manji prečnik je i manji rizik da vam ispadne — a jedan pad je dovoljan da se posuda ne vrati na vatru.

Šta pitati radionicu pre nego što kupite

Prečnik i visinu sača, ne samo jedno od to dvoje
Prečnik crepulje koja mu odgovara
Težinu praznog sača
Da li stane u vašu rernu, ako ćete ga u njoj koristiti, i šta radionica preporučuje za vaše ognjište

Radionice i kako da ih nađete su na stranici o proizvođačima, a kako da znate da je komad koji vam nude pravi — u vodiču o tri pečata.

Najčešće za porodicu: 35–40 cm
Manje porcije: 30 cm
Veće količine, ugostiteljstvo: 45–50 cm
Crepulja: po pravilu manja od sača — sač je natkriljuje
U rerni: meriti prečnik, visinu svoda i razmak do grejača
Kad ste u nedoumici: 35–40 cm i savet radionice